Η Αγία Μαρίνα στην Αρτέμιδα Αττικής – Η πολιούχος της πόλης και ο εορτασμός της
Η Αγία Μεγαλομάρτυς Μαρίνα είναι η πολιούχος και προστάτιδα της Αρτέμιδα, μιας πόλης της Ανατολικής Αττικής που αναπτύχθηκε ραγδαία τις τελευταίες δεκαετίες, χωρίς όμως να χάσει τον δεσμό της με την παράδοση και την πίστη. Για τους κατοίκους, η Αγία Μαρίνα δεν είναι απλώς μια εκκλησιαστική μορφή, αλλά ένα σταθερό πνευματικό σημείο αναφοράς, άρρηκτα συνδεδεμένο με την οικογένεια, τα παιδιά και τη συλλογική μνήμη του τόπου.
Η σημερινή Αρτέμιδα ήταν μέχρι τα μέσα του 20ού αιώνα γνωστή ως Λούτσα, ένα όνομα που προέρχεται από την αρβανίτικη διάλεκτο και περιγράφει έναν τόπο με πολλά νερά και έλη. Για χρόνια υπήρξε παραθεριστικός οικισμός των Μεσογείων, ο οποίος σταδιακά μετατράπηκε σε μόνιμο τόπο κατοικίας. Το 1974 η μετονομασία της σε Αρτέμιδα εξέφρασε την επιθυμία των κατοίκων να συνδεθούν ξανά με το αρχαίο παρελθόν της περιοχής, χωρίς όμως να αλλάξει ο χριστιανικός χαρακτήρας της πόλης, ο οποίος εκφράζεται μέσα από την Αγία Μαρίνα.
Η ζωή της Αγίας Μαρίνας
Η Αγία Μαρίνα γεννήθηκε το 289 μ.Χ. στην Αντιόχεια της Πισιδίας, σε μια εποχή κατά την οποία ο χριστιανισμός διωκόταν σκληρά από τη ρωμαϊκή εξουσία. Ο πατέρας της, Αιδέσιος, ήταν ιερέας των ειδώλων και μεγάλωσε την κόρη του με βάση τις παγανιστικές αντιλήψεις της εποχής. Η μητέρα της, όμως, πέθανε αμέσως μετά τη γέννησή της, γεγονός που άλλαξε καθοριστικά την πορεία της ζωής της.
Η μικρή Μαρίνα ανατέθηκε σε μια χριστιανή γυναίκα σε γειτονικό χωριό, η οποία τη μεγάλωσε με πίστη, απλότητα και προσευχή. Εκεί γνώρισε τη χριστιανική διδασκαλία και σε ηλικία μόλις δώδεκα ετών βαπτίστηκε χριστιανή, αφιερώνοντας συνειδητά τη ζωή της στον Χριστό. Η πίστη της δεν ήταν παιδική παρόρμηση, αλλά βαθιά και σταθερή επιλογή.
Όταν σε ηλικία δεκαπέντε ετών αποκάλυψε την πίστη της στον πατέρα της, εκείνος αντέδρασε με σφοδρότητα και την αποκήρυξε οριστικά. Η Αγία Μαρίνα, παρά τον πόνο και τη μοναξιά, δεν υπαναχώρησε και επέλεξε τον δρόμο της ομολογίας.
Η σύλληψη και τα φρικτά βασανιστήρια
Η σύλληψη της Αγίας Μαρίνας έγινε με εντολή του επάρχου Ολυμβρίου, ο οποίος εντυπωσιάστηκε από την ομορφιά, τη σεμνότητα και το ήθος της. Αρχικά προσπάθησε να την προσεγγίσει με κολακείες, υποσχέσεις και ακόμη και με την προοπτική γάμου, εφόσον απαρνιόταν την πίστη της.
Η άρνησή της οδήγησε σε μια σειρά σκληρών βασανιστηρίων. Την κρέμασαν, καταξέσκισαν το σώμα της με σιδερένια νύχια και επιχείρησαν να την κάψουν με αναμμένες λαμπάδες. Παρά τον αφόρητο πόνο, η Αγία Μαρίνα παρέμεινε ακλόνητη, μετατρέποντας το μαρτύριό της σε ζωντανή μαρτυρία πίστης.
Η πάλη με τον διάβολο και ο συμβολισμός της
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία του βίου της Αγίας Μαρίνας είναι η πάλη της με τον διάβολο μέσα στη φυλακή. Σύμφωνα με την παράδοση, ο πονηρός εμφανίστηκε μπροστά της με τη μορφή τρομακτικού δράκοντα και προσπάθησε να την καταπιεί. Η Αγία προσευχήθηκε και ο δράκοντας διαλύθηκε.
Όταν ο διάβολος εμφανίστηκε ξανά με τη μορφή μαύρου ανθρώπου, η Αγία Μαρίνα τον χτύπησε και τον νίκησε. Η σκηνή αυτή εξηγεί γιατί η Αγία απεικονίζεται συχνά στην αγιογραφία να πατά τον δράκοντα και γιατί στη λαϊκή συνείδηση θεωρείται εκείνη που «μαραίνει» το κακό και τις ασθένειες, ιδιαίτερα στα παιδιά.
Το τέλος του μαρτυρίου και τα ιερά λείψανα
Το μαρτύριο της Αγίας Μαρίνας ολοκληρώθηκε με αποκεφαλισμό. Πριν από αυτό, σύμφωνα με την αγιολογική παράδοση, είχε σωθεί θαυματουργικά από απόπειρα πνιγμού μέσα σε δεξαμενή νερού, όπου εμφανίστηκε περιστέρι να κρατά στεφάνι πάνω από το κεφάλι της, προαναγγέλλοντας τη νίκη της.
Τα ιερά λείψανά της φυλάσσονταν στην Κωνσταντινούπολη μέχρι την πρώτη άλωση το 1204. Σήμερα, η ιερά χείρα της Αγίας Μαρίνας φυλάσσεται στην Ιερά Μονή Βατοπεδίου, ενώ τεμάχια λειψάνων της μεταφέρονται συχνά για προσκύνηση, ιδίως κατά την πανήγυρη της 17ης Ιουλίου.
Η Αγία Μαρίνα ως πολιούχος της Αρτέμιδος
Η πόλη της Αρτέμιδος φέρει το όνομα της αρχαίας θεάς Άρτεμης, καθώς στην περιοχή της Βραυρώνας και της κεντρικής παραλίας σώζονται ερείπια του ιερού της Ταυροπόλου Αρτέμιδος. Ωστόσο, στη χριστιανική εποχή, η πνευματική προστασία της πόλης ταυτίστηκε με την Αγία Μαρίνα.
Το όνομα «Μαρίνα» προέρχεται από το λατινικό marinus, που σημαίνει «θαλάσσιος», κάτι που συνδέεται άμεσα με τον παραθαλάσσιο χαρακτήρα της πόλης. Παράλληλα, στη λαϊκή ετυμολογία, το όνομά της συνδέεται με το ρήμα «μαραίνω», ενισχύοντας την πίστη ότι η Αγία θεραπεύει και προστατεύει.
Ο Ιερός Ναός Αγίας Μαρίνας στην καρδιά της πόλης
Ο Ιερός Ενοριακός Ναός της Αγίας Μαρίνας βρίσκεται σε κεντρικό σημείο της Αρτέμιδος, στη διασταύρωση των οδών Θεμιστοκλέους και Ύδρας, σε μικρή απόσταση από την παραλία. Αποτελεί το βασικό πνευματικό τοπόσημο της πόλης και υπάγεται διοικητικά στην Ιερά Μητρόπολη Μεσογαίας και Λαυρεωτικής, η οποία ιδρύθηκε επίσης το 1974.
Ο ναός διατηρεί πλήρες λατρευτικό πρόγραμμα με καθημερινούς όρθρους και εσπερινούς, ενώ συχνά τελούνται ιερές αγρυπνίες. Παράλληλα, αναπτύσσει έντονο κοινωνικό έργο, κατηχητικά σχολεία, κατήχηση ενηλίκων και προσκυνηματικές εκδρομές σε τόπους όπως η Θεσσαλονίκη και η Μονή Κλειστών.
Ο εορτασμός της Αγίας Μαρίνας στις 16 και 17 Ιουλίου
Η εορτή της Αγίας Μαρίνας αποτελεί το μεγαλύτερο θρησκευτικό γεγονός της Αρτέμιδος. Οι εορτασμοί ξεκινούν στις 16 Ιουλίου το απόγευμα με τον Μέγα Πανηγυρικό Εσπερινό, συνήθως στις 19:30, με τη συμμετοχή πολλών ιερέων της Μητροπόλεως και την τέλεση αρτοκλασίας.
Ακολουθεί η λιτάνευση της ιερής εικόνας της Αγίας Μαρίνας, η οποία ξεκινά γύρω στις 20:30 ή 21:00 και διασχίζει τους κεντρικούς δρόμους της πόλης. Η πομπή συνοδεύεται από τη δημοτική φιλαρμονική, αγήματα και τις τοπικές αρχές, ενώ οι κάτοικοι στρώνουν χαλιά και ρίχνουν άνθη στο πέρασμα της εικόνας. Ανήμερα της εορτής, στις 17 Ιουλίου, τελείται Όρθρος και Πανηγυρική Θεία Λειτουργία από τις 07:00 το πρωί, με προεξάρχοντα συχνά τον Μητροπολίτη. Το απόγευμα ακολουθεί μεθέορτος εσπερινός και παράκληση στην Αγία.
Το πανηγύρι, οι εκδηλώσεις και η λαϊκή παράδοση
Παράλληλα με το θρησκευτικό μέρος, η γιορτή συνοδεύεται από μεγάλη εμποροπανήγυρη, μία από τις μεγαλύτερες της Αττικής, που ενισχύει σημαντικά την τοπική οικονομία. Ο Δήμος Σπάτων-Αρτέμιδος εντάσσει τον εορτασμό στο πρόγραμμα «Πολιτιστικό Καλοκαίρι», με συναυλίες, παραδοσιακούς χορούς και εκδηλώσεις για παιδιά.
Στη λαϊκή παράδοση των Μεσογείων, η Αγία Μαρίνα θεωρείται ορόσημο του καλοκαιριού. Οι παλιοί έλεγαν πως «η Αγία Μαρίνα μαραίνει τη ζέστη» και προετοιμάζει τη φύση για τον τρύγο, συνδέοντας τη γιορτή της με τον αγροτικό κύκλο.
