Από “πίσω αυλή” σε επενδυτικό hotspot: Η Ανατολική Αττική στην εποχή των data centers
Για δεκαετίες, η Ανατολική Αττική αντιμετωπιζόταν ως η «πίσω αυλή» της πρωτεύουσας. Μια περιοχή εκτός του βασικού αναπτυξιακού άξονα, με διάσπαρτη οικιστική ανάπτυξη, ελλιπείς υποδομές και περιορισμένη παρουσία στον οικονομικό χάρτη της χώρας. Το στερεότυπο αυτό ρίζωσε βαθιά, συχνά χωρίς σοβαρή επανεξέταση.
Ωστόσο, η πραγματικότητα των τελευταίων ετών δείχνει ότι η Ανατολική Αττική δεν βρίσκεται απλώς σε τροχιά ανάπτυξης· βρίσκεται στο επίκεντρο μιας στρατηγικής μετάβασης με εθνικές και διεθνείς προεκτάσεις. Μιας μετάβασης που δεν γίνεται από τη μια μέρα στην άλλη. Οι αλλαγές απαιτούν χρόνο, συντονισμό και συνέπεια, τόσο σε επίπεδο υποδομών όσο και σε επίπεδο επενδύσεων και θεσμικών παρεμβάσεων.
Τα πρώτα σημάδια, όμως, είναι ήδη ορατά. Μεγάλες επενδύσεις, αναβαθμίσεις κρίσιμων υποδομών και η σταδιακή είσοδος της περιοχής στον χάρτη της τεχνολογίας και της σύγχρονης οικονομίας δείχνουν ότι κάτι αρχίζει να αλλάζει. Τα επόμενα χρόνια ενδέχεται να αποδειχθούν καθοριστικά, φέρνοντας τις μεταβολές που εδώ και καιρό αναμένουν οι κάτοικοι της Ανατολικής Αττικής, όχι ως υποσχέσεις, αλλά ως απτά αποτελέσματα μιας μακράς, αλλά πλέον υπαρκτής, αναπτυξιακής πορείας.
Κρίσιμες εθνικές πύλες στην «άκρη» της Αθήνας
Μην ξεχνάμε ότι στην καρδιά των Μεσογείων λειτουργεί ο Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών, η βασική αεροπορική πύλη της χώρας και ένας από τους σημαντικότερους κόμβους μεταφορών στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Μόνο κατά το πρώτο εξάμηνο του 2025, το αεροδρόμιο εξυπηρέτησε περισσότερους από 15 εκατομμύρια επιβάτες, καταγράφοντας ισχυρή ανοδική πορεία σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του προηγούμενου έτους και επιβεβαιώνοντας τον κομβικό του ρόλο στη δυναμική ανάπτυξη της Ανατολικής Αττικής.
Παράλληλα, βρίσκονται σε εξέλιξη εκτεταμένα έργα επέκτασης των τερματικών εγκαταστάσεων, συνολικής επιφάνειας περίπου 150.000 τετραγωνικών μέτρων. Στόχος είναι η αύξηση της ετήσιας δυναμικότητας στα 40 εκατομμύρια επιβάτες, μετατρέποντας το αεροδρόμιο της Αθήνας σε υποδομή αντίστοιχη μεγάλων ευρωπαϊκών hubs.
Λίγα χιλιόμετρα ανατολικότερα, το Λιμάνι Ραφήνας συμπληρώνει αυτό το πλέγμα εθνικών πυλών. Ως το δεύτερο μεγαλύτερο επιβατικό λιμάνι της Αττικής, εξυπηρετεί σταθερά πάνω από 1,5 εκατομμύριο επιβάτες ετησίως, διατηρώντας έντονη δραστηριότητα κυρίως προς τις Κυκλάδες. Οι πρόσφατες παρεμβάσεις αναβάθμισης των λιμενικών εγκαταστάσεων επιβεβαιώνουν ότι η Ραφήνα δεν αποτελεί απλώς έναν «τοπικό» λιμένα, αλλά κρίσιμο κρίκο στο θαλάσσιο δίκτυο της χώρας.
Ο συνδυασμός διεθνούς αεροδρομίου και μεγάλου επιβατικού λιμανιού σε τόσο περιορισμένη γεωγραφική ακτίνα συνιστά πλεονέκτημα που λίγες ευρωπαϊκές περιοχές διαθέτουν.
Ο μεγαλύτερος εμπορικός και ψυχαγωγικός πόλος της χώρας
Η Ανατολική Αττική φιλοξενεί τον ισχυρότερο συγκεντρωμένο πόλο λιανεμπορίου και ψυχαγωγίας στην Ελλάδα. Το Smart Park, με δεκάδες καταστήματα, χώρους εστίασης και εκτεταμένες πράσινες εκτάσεις, αποτελεί σημείο αναφοράς για το σύγχρονο εμπορικό real estate.
Σε άμεση γειτνίαση λειτουργούν το Designer Outlet Athens και το Factory Outlet Airport, δημιουργώντας μια μοναδική συστάδα εμπορικών χρήσεων πανελλαδικής εμβέλειας. Η προσβασιμότητα από την Αττική Οδό και το αεροδρόμιο ενισχύει περαιτέρω τη δυναμική της περιοχής.
Ιδιαίτερη θέση κατέχει και ο Αττικός Ζωολογικός Κήπος, ο μεγαλύτερος της χώρας, που προσελκύει εκατοντάδες χιλιάδες επισκέπτες ετησίως. Η συγκέντρωση αυτών των δραστηριοτήτων έχει δημιουργήσει χιλιάδες θέσεις εργασίας και υψηλή προστιθέμενη αξία, μετατρέποντας τα Σπάτα σε εμπορικό προορισμό υπερτοπικής σημασίας.
Η «αθόρυβη» μετάβαση στην ψηφιακή εποχή
Πέρα από το εμπόριο και τις μεταφορές, η Ανατολική Αττική εισέρχεται δυναμικά στον χάρτη των ψηφιακών υποδομών. Στα Σπάτα, σε άμεση γειτνίαση με τον εμπορικό πυρήνα, αναπτύσσεται υπερσύγχρονο data center από την κοινοπραξία Data In Scale, με συμμετοχή της ΔΕΗ και διεθνών επενδυτικών σχημάτων.
Η πρώτη φάση του έργου προβλέπει ισχύ 12,5 MW και επενδύσεις εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, με δυνατότητα περαιτέρω επέκτασης. Δεν πρόκειται απλώς για ένα ακόμη τεχνικό έργο, αλλά για υποδομή που στηρίζει cloud υπηρεσίες, big data, κυβερνοασφάλεια και επιχειρησιακή συνέχεια για μεγάλους οργανισμούς.
Παράλληλα, υλοποιούνται εκτεταμένα έργα ύδρευσης και αποχέτευσης από την ΕΥΔΑΠ, στο πλαίσιο πολυετούς επενδυτικού προγράμματος. Οι παρεμβάσεις αυτές θωρακίζουν τις βασικές υποδομές της περιοχής, προϋπόθεση απαραίτητη για κάθε σοβαρή αναπτυξιακή στρατηγική.
Στο ίδιο οικοσύστημα εντάσσεται και η στρατηγική επένδυση της Microsoft. Η επιλογή της Ανατολικής Αττικής για την ανάπτυξη hyperscale υποδομών δεν είναι τυχαία: εγγύτητα στο αεροδρόμιο, ενεργειακή επάρκεια, σύγχρονες τηλεπικοινωνιακές συνδέσεις και διαθεσιμότητα γης συνθέτουν ένα ιδανικό περιβάλλον.
Το σχεδιαζόμενο campus data centers στα Σπάτα, με επένδυση σχεδόν 1 δισ. ευρώ, ενισχύει τον ρόλο της Ελλάδας ως περιφερειακού κόμβου δεδομένων στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Ταυτόχρονα, δημιουργεί τις προϋποθέσεις για προσέλκυση εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού και συμπληρωματικών τεχνολογικών δραστηριοτήτων.
Από στερεότυπο σε αναπτυξιακό κόμβο
Η εικόνα της Ανατολικής Αττικής ως «δεύτερης κατηγορίας» περιοχής δεν αντέχει πλέον στη σύγκριση με τα πραγματικά δεδομένα. Αεροδρόμιο διεθνούς εμβέλειας, σημαντικό λιμάνι, ο μεγαλύτερος εμπορικός πόλος της χώρας και επενδύσεις αιχμής στην ψηφιακή οικονομία συνθέτουν ένα πολυεπίπεδο αναπτυξιακό μίγμα.
Το νέο data center στα Σπάτα δεν είναι μεμονωμένο γεγονός. Είναι ένδειξη μιας βαθύτερης μεταβολής: της μετάβασης της Ανατολικής Αττικής από παραγνωρισμένη περιφέρεια σε στρατηγικό κόμβο υποδομών, τεχνολογίας και επενδύσεων, με επιπτώσεις που υπερβαίνουν κατά πολύ τα γεωγραφικά της όρια.
Το ζητούμενο πλέον δεν είναι απλώς η καταγραφή αυτών των αλλαγών, αλλά ο τρόπος με τον οποίο θα γίνουν αντιληπτές και θα αξιοποιηθούν. Για τους κατοίκους, οι εξελίξεις αυτές πρέπει να μεταφραστούν σε καλύτερη ποιότητα ζωής, σύγχρονες υποδομές και νέες ευκαιρίες απασχόλησης. Για την πολιτεία και τους επενδυτές, αποτελούν ένδειξη ότι η Ανατολική Αττική μπορεί (και πρέπει!) να αντιμετωπίζεται ως περιοχή πρώτης γραμμής στον αναπτυξιακό σχεδιασμό. Αν αυτή η νέα αντίληψη εδραιωθεί, τότε οι αλλαγές που σήμερα διαφαίνονται θα αποκτήσουν μόνιμο χαρακτήρα και ουσιαστικό κοινωνικό και οικονομικό αποτύπωμα.
