Ανάπτυξη με data centers: τι κερδίζει και τι φοβάται η Ανατολική Αττική;
Ζώντας και παρακολουθώντας καθημερινά την πραγματικότητα της Ανατολικής Αττικής, είναι αδύνατο να μη νιώσει κανείς πως η περιοχή βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Τα τελευταία χρόνια, ο τόπος μας μετατρέπεται σταδιακά σε «μαγνήτη» μεγάλων επενδύσεων στον τομέα των κέντρων δεδομένων δηλαδή των λεγόμενων data centers, έργων που υπόσχονται ανάπτυξη, θέσεις εργασίας και αναβάθμιση υποδομών, αλλά ταυτόχρονα γεννούν εύλογα ερωτήματα και ανησυχίες για το περιβάλλον, το νερό, την ενέργεια και την ποιότητα ζωής.
Η πρόσφατη θετική γνωμοδότηση της Περιφέρειας Αττικής για το Data Center Olive στα Σπάτα ήρθε να προστεθεί σε μια αλυσίδα αντίστοιχων σχεδίων, διαμορφώνοντας ένα νέο παραγωγικό μοντέλο για την περιοχή.
Το Data Center Olive στα Σπάτα: Ένα ακόμη κομμάτι του παζλ
Το Data Center Olive, ισχύος 80 MW, χωροθετείται σε έκταση 62,3 στρεμμάτων στον Δήμο Σπάτων - Αρτέμιδος και αναπτύσσεται από την εταιρεία ΓΚΡΕΚΟ ΜΙ. Με αρχικό προϋπολογισμό περίπου 300 εκατ. ευρώ, το έργο έλαβε θετική γνωμοδότηση επί της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, ανοίγοντας τον δρόμο για την υλοποίησή του. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, δεν πρόκειται για μια μεμονωμένη εγκατάσταση, αλλά για μέρος ενός ευρύτερου «οικοσυστήματος» data centers που φιλοδοξεί να καταστήσει την Ελλάδα - και ειδικότερα την Αττική - περιφερειακό κόμβο αποθήκευσης και επεξεργασίας δεδομένων.
Ένα ενιαίο οικοσύστημα επενδύσεων δισ. ευρώ
Η Ανατολική Αττική συγκεντρώνει πλέον επενδυτικό ενδιαφέρον που, συνολικά, προσεγγίζει το 1 δισ. ευρώ. Στην Παιανία, η γαλλική DATA4 αναπτύσσει το κέντρο δεδομένων Hermes – B, επένδυση που ξεκινά από τα 300 εκατ. ευρώ και μπορεί να φτάσει τα 500 εκατ. ευρώ σε δεύτερη φάση, με συνολική ισχύ 90 MW. Παράλληλα, σε εξέλιξη βρίσκεται και το μεγάλο σχέδιο της Microsoft εντός του Επιχειρηματικού Πάρκου «Πέτρα Γυαλού – Βούλια – Προκαλήσι» στα Σπάτα, συνολικής ισχύος 25 MW, με ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2028. Στο ίδιο n Scale”, κοινοπραξία της DAMAC και της ΔΕΗ, καθώς και η παρουσία της Digital Realty στην Αττική και την Κρήτη.
Όλα αυτά συνθέτουν μια εικόνα ραγδαίας ανάπτυξης, που όμως δεν έρχεται χωρίς κόστος και προβληματισμό.
Η ενεργειακή πρόκληση: πόσο αντέχει το δίκτυο;
Σήμερα, η συνολική εγκατεστημένη ισχύς data centers στην Ελλάδα παραμένει σχετικά χαμηλή, σε επίπεδα λίγων δεκάδων MW. Ωστόσο, εάν υλοποιηθούν όλα τα σχέδια που βρίσκονται σε εξέλιξη ή σε στάδιο ωρίμανσης, η ζήτηση θα μπορούσε να ξεπεράσει το 1 GW πριν το τέλος της δεκαετίας.
Το ερώτημα είναι σαφές: μπορεί το ήδη πιεσμένο ηλεκτρικό δίκτυο της χώρας – και ειδικότερα της Αττικής - να υποστηρίξει αυτή την έκρηξη ζήτησης; Η απάντηση που προκρίνεται από την Πολιτεία είναι το μοντέλο λειτουργίας «πίσω από τον μετρητή», με ενεργειακά αυτόνομα data centers, όπως το σχέδιο της ΔΕΗ στη Δυτική Μακεδονία. Όμως, στην Ανατολική Αττική, η πραγματικότητα είναι διαφορετική και η ανησυχία των κατοίκων παραμένει έντονη.
Νερό: ο σιωπηλός, αλλά κρίσιμος παράγοντας
Πέρα από την ενέργεια, τα data centers είναι και εξαιρετικά υδροβόρες εγκαταστάσεις. Σε θερμά κλίματα, όπως της Ελλάδας, οι ανάγκες ψύξης οδηγούν σε κατανάλωση από εκατοντάδες χιλιάδες έως και εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού ετησίως.
Η ΕΥΔΑΠ σχεδιάζει, μέσω του έργου «Ψυτάλλεια 3.0», την παραγωγή ανακυκλωμένου νερού για βιομηχανική χρήση. Ωστόσο, πολλοί κάτοικοι αναρωτιούνται αν αυτό επαρκεί και αν η σωρευτική κατανάλωση από πολλαπλές εγκαταστάσεις μπορεί να πιέσει περαιτέρω τους υδατικούς πόρους της περιοχής.
Αντιδράσεις, προσφυγές και το αίσθημα αποκλεισμού
Δεν είναι τυχαίο ότι κάτοικοι και τοπικοί φορείς της Ανατολικής Αττικής έχουν ήδη προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Κεντρικό τους αίτημα είναι η εκπόνηση συνδυαστικών μελετών για τις σωρευτικές επιπτώσεις όλων των σχεδιαζόμενων data centers, καθώς και η αποτίμηση της φέρουσας ικανότητας της περιοχής.
Οι ανησυχίες αφορούν τον συνεχή θόρυβο, την αλλοίωση του μικροκλίματος, την αυξημένη κατανάλωση ενέργειας και νερού, αλλά και το αίσθημα ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται αποσπασματικά, χωρίς ουσιαστική διαβούλευση με τις τοπικές κοινωνίες.
Ανάπτυξη ή διατήρηση της σημερινής εικόνας;
Ως άνθρωποι που ζούμε στην Ανατολική Αττική, δεν μπορούμε να αγνοήσουμε ότι τέτοιες επενδύσεις ενδέχεται να φέρουν θετικές αλλαγές: αναβάθμιση οδικών και ενεργειακών υποδομών, νέες θέσεις εργασίας, ενίσχυση της τοπικής και εθνικής οικονομίας. Από την άλλη, υπάρχει ο φόβος ότι η περιοχή θα μετατραπεί σε έναν υπερσυγκεντρωμένο βιομηχανικό κόμβο, με δυσανάλογο περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
Και εδώ προκύπτει το κρίσιμο ερώτημα, που αξίζει να τεθεί ανοιχτά:
Τι θέλουν πραγματικά οι κάτοικοι της Ανατολικής Αττικής; Θέλουν τις αλλαγές που φέρνουν οι μεγάλες επενδύσεις, ελπίζοντας σε καλύτερες υποδομές και αναπτυξιακές ευκαιρίες; Ή προτιμούν τη διατήρηση της σημερινής κατάστασης, με μικρότερη πίεση στο περιβάλλον και πιο ήπιους ρυθμούς ανάπτυξης; Η απάντηση δεν είναι εύκολη και διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο. Το κρίσιμο ζητούμενο, όμως, είναι να ανοίξει ένας ουσιαστικός διάλογος, που θα επιτρέψει να συνυπάρξουν η αναπτυξιακή προοπτική και οι αντοχές της τοπικής κοινωνίας.
